برای این برنامه، توضیحات را با تمرکز بر **سرکوب استعداد و نخبگی، فشار بر دانشگاه و جرمانگاری کنشگری مدنی و سیاسی** تنظیم کردم؛ موضوعی که با گزارشهای اخیر درباره تشدید برخورد با دانشجویان و فعالان نیز همخوان است. # توضیحات برنامه «زیتون» در این قسمت از برنامه **«زیتون»**، شیرین جهانیان با حضور **جیران مقدم، استاد دانشگاه و عضو هیأتمدیره شبکه آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی، کیقباد اسماعیلپور، عضو دفتر سیاسی گروه ۲۵ شهریور، و مهدیه گلرو، فعال سیاسی و عضو کنگره آزادی** به یکی از مهمترین بحرانهای جامعه ایران میپردازد: **وقتی استعداد، پرسشگری و آزادیخواهی به جای فرصت، به جرم تبدیل میشوند.** **وقتی استعداد جرم میشود؛ از حذف نوابغ تا زندانیکردن دانشجویان** در سالهای اخیر، دانشگاه و دانشجویان بیش از پیش در معرض فشارهای امنیتی، احکام انضباطی، اخراج و بازداشت قرار گرفتهاند. گزارشهای منتشرشده از افزایش برخورد با دانشجویان و حتی صدور احکام سنگین برای برخی از دانشجویان نخبه حکایت دارد. اما مسئله فقط زندانی شدن یک دانشجو یا حذف یک استاد و پژوهشگر نیست. پرسش بزرگتر این است که **وقتی جامعهای استعدادهای خود را محدود میکند، چه آیندهای برای علم، دانشگاه و توسعه آن جامعه باقی میماند؟** آیا مهاجرت نخبگان، حذف دانشگاهیان و سرکوب دانشجویان را میتوان جدا از یک بحران عمیقتر در رابطه حکومت با جامعه دانست؟ از سوی دیگر، مرز میان **اعتراض، فعالیت مدنی، کنش سیاسی و «جرم امنیتی»** کجاست؟ چرا دانشجو یا فعال مدنی که درباره آینده کشور، حقوق شهروندی یا مسائل جامعه اظهار نظر میکند، ممکن است با بازداشت، محرومیت تحصیلی یا پرونده قضایی روبهرو شود؟ گزارشهای حقوق بشری نیز از ادامه بازداشتهای خودسرانه و فشار بر دانشجویان، فعالان سیاسی، مدافعان حقوق بشر و دیگر گروههای اجتماعی خبر دادهاند. در این برنامه همچنین به این پرسش خواهیم پرداخت که **سرکوب استعداد و اندیشه چه هزینهای برای آینده ایران دارد؟** آیا حذف نیروهای متخصص و مستقل، جامعه را از ظرفیتهای ضروری برای بازسازی و گذار دموکراتیک محروم نمیکند؟ و در نهایت، دانشگاه و نسل جوان چه نقشی در ساختن آیندهای آزاد و دموکراتیک خواهند داشت؟
### مهمانان: * **جیران مقدم** – استاد دانشگاه، عضو هیأتمدیره شبکه آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی
* **کیقباد اسماعیلپور** – عضو دفتر سیاسی گروه ۲۵ شهریور
* **مهدیه گلرو** – فعال سیاسی، عضو کنگره آزادی
### مجری: **شیرین جهانیان**